Tripeptydy kolagenu - co to jest, jak działają i dlaczego warto je suplementować?

Kolagen jest jednym z głównych składników macierzy zewnątrzkomórkowej skóry właściwej i chrząstki stawowej [1]. Stale rosnąca liczba publikacji naukowych wskazuje, że suplementacja kolagenem może korzystnie wpływać na organizm człowieka, a zwłaszcza kondycję skóry i układu kostno-stawowego.

Nic zatem dziwnego, że coraz większym zainteresowaniem konsumentów cieszą się obecnie różnego rodzaju preparaty kolagenowe, w tym tripeptydy kolagenu. Dowiedzmy się, czym są tripeptydy kolagenowe i jakie mają działanie na organizm człowieka.

Peptydy kolagenowe

Kolagen ulega hydrolizie enzymatycznej, w wyniku której dochodzi do rozkładu kolagenu na mniejsze bioaktywne peptydy, które są łatwo przyswajalne w przewodzie pokarmowym człowieka [2]. Peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej są formą hydrolizatów kolagenu, która jest bogatym źródłem aminokwasów, takich jak prolina, hydroksyprolina i glicyna.

W celu zwiększenia aktywności biologicznej kolagenu w skórze coraz częściej produkuje się peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej (LMWCP). Oczekuje się, że mniejszy peptyd będzie lepiej tolerował działanie enzymów trawiennych przewodu pokarmowego i osoczowych oraz będzie przechodził przez komórki nabłonka jelita [8].

Peptydy te mogą być dalej degradowane do małych dipeptydów i tripeptydów odpornych na działanie peptydazy, które można znaleźć w ludzkim krwiobiegu już 1–2 godziny po spożyciu doustnym [3]. Ponadto przeprowadzone badania in vivo wykazały, że bioaktywne peptydy pochodzące z kolagenu docierają do skóry i mogą być zatrzymywane w tkance skórnej nawet do 2 tygodni, gdzie mogą osłabiać starzenie się skóry wywołane działaniem promieniowania ultrafioletowego typu B (UV-B).

Zasugerowano również, że peptydy kolagenowe mogą stymulować ludzkie fibroblasty skórne do syntezy cząsteczek macierzy zewnątrzkomórkowej (kwasu hialuronowego, włókien elastyny i kolagenu), dzięki czemu mogą wzmacniać tkankę skórną [4].

Dzięki hydrolizie, peptydy kolagenowe nie posiadają właściwości żelujących charakterystycznych dla żelatyny i są dobrze rozpuszczalne w zimnej wodzie. Wśród najbogatszych źródeł peptydów kolagenowych obecnie dostępnych na rynku suplementów diety wymienia się hydrolizowany kolagen wołowy, morski, wieprzowy oraz drobiowy.

Rodzaje peptydów kolagenowych

Wśród peptydów kolagenowych zazwyczaj wyróżnia się:

• Dipeptydy – składające się z dwóch aminokwasów, np. prolina-hydroksyprolina (Pro-Hyp), czy hydroksyprolina-glicyna (Hyp-Gly),
• Tripeptydy – składające się z trzech aminokwasów, np. glicyna-prolina-hydroksyprolina (Gly-Pro-Hyp),
• Tetrapeptydy – składające się z czterech aminokwasów, np. glicyna-hydroksyprolina-glicyna-prolina (Gly-Hyp-Gly-Pro) [24].

Wskazuje się, że w standardowych hydrolizatach kolagenowych procentowa zawartość poszczególnych peptydów jest zróżnicowana i najczęściej wynosi:

• tripeptydy – około 15-20%,
• dipeptydy – około 5-10%,
• tetrapeptydy – około 5-8%.

Pozostałą zawartość stanowią głównie oligopeptydy (około 20-30%), polipeptydy (około 10-20%) oraz wolne aminokwasy (około 10-15%).

Peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej (LMWCP) zawierają 15% tripeptydów, co odróżnia je od innych peptydów kolagenowych, które rzadko zawierają tripeptydy [12]. Niskocząsteczkowe peptydy kolagenowe to enzymatyczny hydrolizat kolagenu typu I pochodzenia morskiego, który dostarcza co najmniej 15% zawartości tripeptydów o sekwencji Gly-X-Y, gdzie X i Y to różne reszty aminokwasowe, którymi najczęściej są prolina, hydroksyprolina lub alanina. Wskazuje się, iż 3% z nich stanowią tripeptydy o sekwencji glicyna-prolina-hydroksyprolina.

Czym są tripeptydy kolagenowe?

Hydrolizowane tripeptydy kolagenu, jak sama nazwa wskazuje, mają wysoką zawartość trzech aminokwasów - glicyny, proliny i hydroksyproliny [5]. Tripeptydy kolagenu są enzymatycznie hydrolizowaną formą kolagenu, co umożliwia ich zastosowanie jako suplementu diety, jak i preparatu kosmetycznego przeznaczonego do pielęgnacji skóry. Wykazano, iż tripeptydy kolagenowe cechują się lepszą rozpuszczalnością i biodostępnością, a także niższymi właściwościami alergicznymi w porównaniu z tradycyjnymi formulacjami kolagenowymi.

Hydrolizowane tripeptydy kolagenowe to obecnie również jedne z bardziej popularnych składników uważanych za przeciwutleniacze (antyoksydanty), które zapewniają skórze działanie przeciwstarzeniowe [6]. Właściwości przeciwutleniające tripeptydów kolagenowych zależą od niższej masy cząsteczkowej peptydów, ponieważ mniejsze cząsteczki o średniej masie cząsteczkowej około 5000 Da wykazały większą zdolność do oddawania elektronu lub wodoru w celu stabilizacji rodników tlenowych niż większe cząsteczki [7].

Tripeptydy kolagenowe – wchłanianie i biodostępność

Kolagen ma konfigurację potrójnej helisy (Gly-X-Y), w której X i Y to głównie prolina i hydroksyprolina [8]. Po spożyciu tripeptyd kolagenu (glicyna-prolina-hydroksyprolina) jest częściowo hydrolizowany przez aminopeptydazy rąbka szczoteczkowego nabłonka jelita cienkiego w celu wyeliminowania glicyny. Następnie dipeptyd prolina-hydroksyprolina, główny składnik aktywny peptydów pochodzących z kolagenu, może być transportowany do komórek nabłonka jelita cienkiego z udziałem jelitowego oligopeptydowego transportera Pept-1 [5].

Jeśli chcesz przełożyć te mechanizmy na realny wybór suplementu i zobaczyć, które formy kolagenu rzeczywiście mają sens kliniczny, zajrzyj do poradnika: Najlepsze suplementy kolagenowe - jak wybrać kolagen, który naprawdę działa.

Wyższy poziom glicyny, proliny i hydroksyproliny w osoczu krwi wykryto po doustnym spożyciu hydrolizatów kolagenu o niskiej masie cząsteczkowej lub tripeptydów kolagenu, w porównaniu z peptydem kolagenowym o dużej masie cząsteczkowej [9].

Ponadto poprzednie badania wykazały, że tripeptyd glicyna-prolina-hydroksyprolina i dipeptyd prolina-hydroksyprolina były stabilne w płynie żołądkowo-jelitowym oraz osoczu krwi bez rozkładu przez kwas żołądkowy i enzymy – pankreatynę lub peptydazy krwi. Wyniki te wskazują, że doustne przyjmowanie tripeptydów kolagenu może być skutecznym podejściem do przyjmowania bioaktywnych peptydów ze względu na stabilność enzymatyczną i przepuszczalność jelitową.

Po doustnym spożyciu hydrolizatów kolagenu, niskocząsteczkowe peptydy pochodzące z kolagenu, takie jak tripeptydy o sekwencji glicyna-prolina-hydroksyprolina można wykryć we krwi ludzkiej, przy czym szczytowe stężenia obserwuje się 1–2 godziny po spożyciu [5, 11, 12]. Tripeptydy glicyna-prolina-hydroksyprolina są łatwo wchłaniane w stanie nienaruszonym przez jelita do krwi zarówno u zwierząt, jak i ludzi.

U szczurów i myszy wchłonięty tripeptyd glicyna-prolina-hydroksyprolina pozostaje w osoczu krwi przez kilka godzin, osiągając szczytowe stężenie około 2–4 godziny po podaniu i można go wykryć w różnych tkankach, szczególnie w skórze, gdzie pozostaje dłużej niż w innych tkankach.

Hydrolizaty kolagenu o niskiej masie cząsteczkowej, które zawierają wysokie stężenie tripeptydów oferują kilka zalet w porównaniu ze standardowymi produktami o wyższej masie cząsteczkowej, w tym:

• szybsze i bardziej wydajne wchłanianie peptydów w stanie nienaruszonym,
• wyższą biodostępność – tripeptydy są wykrywalne we krwi ludzkiej wkrótce po spożyciu,
• zwiększoną stabilność i skuteczność, szczególnie w tkankach skóry, gdzie pozostają na podwyższonym poziomie nawet przez 2 tygodnie [15].

Na co pomagają tripeptydy kolagenu?

Korzystne efekty spożywania hydrolizowanego kolagenu są ściśle związane z niskocząsteczkowymi peptydami o wysokiej zawartości aminokwasów (glicyny, proliny i hydroksyproliny), które uległy degradacji w przewodzie pokarmowym [10, 11].

Peptydy kolagenowe o małej wielkości cząsteczkowej są szybko wchłaniane z przewodu pokarmowego i mogą działać jako przekaźniki sygnałowe w anabolicznych procesach komórkowych chrząstki, ścięgien i więzadeł, co może pomóc w złagodzeniu bolesnych objawów chorób zwyrodnieniowych u osób starszych. Przeprowadzone badania pokazały, że hydrolizowane tripeptydy kolagenu wykazują właściwości przeciwzapalne i przeciwstarzeniowe oraz prawdopodobnie przeciwutleniające, dzięki czemu mogą korzystnie wpływać na kondycję skóry [6, 8].

W ostatnich latach odnotowano różnorodne korzyści związane z suplementacją tripeptydów kolagenowych, w tym zmniejszenie zmarszczek, bólu stawów i ciśnienia tętniczego krwi, a także poprawę tolerancji glukozy, profilu lipidowego krwi, funkcji czynnościowych bariery naskórkowej, elastyczności i nawilżenia skóry oraz przyspieszenie gojenia się ran. Dowody dotyczące potencjalnych korzyści wynikających ze stosowania tripeptydów kolagenowych są cały czas gromadzone.

Peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej wspierają zdrowie skóry

Coraz częściej stosuje się hydrolizowany kolagen i peptydy kolagenowe w formie suplementów diety w celu poprawy wyglądu i właściwości skóry. Literatura fachowa donosi, iż peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej są w wysokim stopniu wchłaniane, dzięki czemu korzystnie wpływają na jakość i ilość składników skóry właściwej [3].

W lutym 2024 roku opublikowano wyniki randomizowanego, podwójnie zaślepionego, kontrolowanego placebo badania oceniającego wpływ peptydów kolagenowych o małej masie cząsteczkowej na kondycję skóry u 100 zdrowych dorosłych osób. Wyniki przeprowadzonego badania wskazują, że suplementacja peptydów kolagenowych o niskiej masie cząsteczkowej może przyczyniać się do poprawy właściwości fizjologicznych skóry, m.in.: elastyczności, nawilżenia, wskaźnika melaniny (MI) i wskaźnika rumienia (EI) oraz redukcji przebarwień skóry i spłycenia zmarszczek.

Wykazano, że peptydy kolagenowe o małej masie cząsteczkowej przyjmowane codziennie w dobowej dawce wynoszącej 2000 mg zmniejszyły szorstkość skóry i wielkość zmarszczek oraz polepszyły elastyczność, nawilżenie i koloryt skóry po 12 tygodniach suplementacji u zdrowych dorosłych osób.

W 2022 roku w czasopiśmie International Journal of Molecular Science opublikowano wyniki prospektywnego badania pilotażowego z udziałem 22 kobiet azjatyckich, które stosowały przez cztery tygodnie miejscowo tripeptydy kolagenu na skórę twarzy [6].

Po upływie 4 tygodni u kobiet otrzymujących tripeptydy kolagenowe stwierdzono znaczne spłycenie zmarszczek, poprawę elastyczności i gęstości skóry twarzy oraz zmniejszenie gromadzenia się w skórze zaawansowanych produktów końcowych glikacji (AGEs), jednocześnie bez żadnych działań niepożądanych.

Badanie in vitro wykazało, że stosowanie miejscowe tripeptydów kolagenowych ma działanie profilaktyczne względem gromadzenia się w skórze zaawansowanych produktów końcowych glikacji oraz produkcji denaturowanego kolagenu i reaktywnych form tlenu w fibroblastach skóry. Ponadto stosowanie tripeptydów kolagenu zmniejszyło indukcję aktywności metaloproteinaz macierzy zewnątrzkomórkowej (MMP), jednocześnie zwiększając poziom kolagenu typu I.

Stosowanie miejscowe tripeptydów kolagenowych może poprawić fenotypy przedwczesnego starzenia się skóry poprzez hamowanie tworzenia zaawansowanych produktów glikacji i redukcję stresu oksydacyjnego, co prowadzi do opóźnienia starzenia się komórek.

Tripeptydy kolagenowe mogą poprawiać nawilżenie skóry

Suplementacja peptydem kolagenowym może być skutecznym sposobem nie tylko na redukcję zmarszczek, lecz również poprawę nawilżenia i elastyczności ludzkiej skóry [12].

W randomizowanym, podwójnie ślepym, kontrolowanym placebo badaniu klinicznym, w którym wzięły udział 64 zdrowe kobiety w wieku 40-60 lat odnotowano poprawę nawilżenia i elastyczności skóry oraz zmniejszenie zmarszczek zarówno po 6, jak i 12 tygodniach doustnego stosowania niskocząsteczkowych tripeptydów kolagenowych w dobowej dawce wynoszącej 1000 mg.

Stosowane w badaniu peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej charakteryzowały się zawartością tripetydów (Gly-X-Y) powyżej 15%, w tym 3% sekwencji aminokwasów glicyna-prolina-hydroksyprolina.

Zaś w innym randomizowanym, podwójnie ślepym, kontrolowanym placebo badaniu klinicznym z udziałem 84 kobiet w wieku od 40 do 60 lat naukowcy wykazali, że doustne przyjmowanie tripeptydów kolagenu pozyskiwanych ze skóry tilapii nilowej (Oreochromis niloticus) w dobowej dawce wynoszącej 1000 mg przez 12 tygodni przyczyniło się do zmniejszenia przeznaskórkowej utraty wody (TEWL) i poprawy nawilżenia skóry [8].

Zastosowany w badaniu tripeptyd kolagenowy zawierał 3,2% sekwencji aminokwasów glicyna-prolina-hydroksyprolina, która jest głównym składnikiem biologicznie aktywnym peptydów pochodzących z kolagenu. Trzymiesięczna suplementacja tripeptydów kolagenowych była dobrze tolerowana przez kobiety w średnim wieku i nie zgłoszono żadnych poważnych działań niepożądanych w trakcie trwania badania.

Korzystny wpływ stosowania peptydów kolagenowych o niskiej masie cząsteczkowej na stan zdrowia fotostarzejącej się, suchej skóry wykazano również w niedawnym randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu z podwójnie ślepą próbą, w którym wzięło udział 100 osób [13]. Badanie to wykazało, że doustna suplementacja peptydami kolagenowymi o niskiej masie cząsteczkowej może zredukować zmarszczki, szorstkość skóry i współczynnik przeznaskórkowej utraty wody (TEWL) oraz poprawić elastyczność, nawilżenie i integralność bariery fotostarzejącej się skóry twarzy.

Przybywa zatem dowodów na to, że peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej cechujące się wysoką zawartością tripeptydów (minimum 15%) to bezpieczne i funkcjonalne składniki żywności o działaniu prozdrowotnym, które skutecznie przeciwdziałają fotostarzeniu skóry oraz mogą poprawić nawilżenie i elastyczność skóry, a także spłycić zmarszczki na ludzkiej skórze, gdy są stosowane w dawce co najmniej 1000 mg dziennie [8, 12-14].

Tripeptydy kolagenu sprzyjają gładkiej i promiennej skórze

Z roku na rok pojawia się coraz więcej publikacji naukowych dotyczących wpływu peptydów kolagenowych o niskiej masie cząsteczkowej na zdrowie człowieka, w szczególności skórę. W drugiej połowie 2024 roku opublikowano wyniki podwójnie zaślepionego, randomizowanego kontrolowanego badania klinicznego z udziałem 80 zdrowych kobiet w wieku 30 lat i starszych, którego celem było zbadanie wpływu nowego kosmeceutyku zawierającego peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej (do 1000 Da) na starzenie się skóry i jej zdrowie [15].

Naukowcy z Hiszpanii wykazali, że trwająca 6 tygodni suplementacja preparatem zawierającym bioaktywne tripeptydy kolagenowe bogate w glicynę, prolinę i hydroksyprolinę, poskutkowała znaczną redukcją zmarszczek (m.in. objętości, powierzchni i głębokości kurzych łapek) oraz znaczącym zwiększeniem nawilżenia skóry i umiarkowaną poprawą jej elastyczności.

We wnioskach autorzy badania podkreślają, że regularna suplementacja peptydami kolagenowymi o niskiej masie cząsteczkowej może przyczyniać się do uzyskania gładszej i bardziej promiennej skóry. Długotrwała suplementacja preparatem bogatym w niskocząsteczkowe tripeptydy kolagenu ma potencjał poprawy tekstury skóry poprzez dostarczanie niezbędnych materiałów budulcowych dla tej tkanki, stymulując syntezę nowego kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego.

W drugiej połowie 2024 roku ukazał się również systematyczny przegląd fachowej literatury autorstwa polskich naukowców z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, którego celem była ocena wpływu doustnej suplementacji kolagenem, w szczególności hydrolizowanego kolagenu, tripeptydów kolagenowych i peptydów kolagenowych o niskiej masie cząsteczkowej (LMWCP), na poprawę nawilżenia i elastyczności skóry oraz redukcję zmarszczek [16].

Na podstawie analizy 31 publikacji naukowych włączonych do przeglądu, uczeni doszli do wniosku, że doustne suplementy kolagenowe wykazują potencjał w zakresie poprawy nawilżenia i elastyczności skóry oraz redukcji zmarszczek. Aktualne dowody naukowe silnie potwierdzają stosowanie peptydów kolagenowych pochodzenia morskiego, które oferują lepszą biodostępność i skuteczność. Suplementy te oferują obiecującą nieinwazyjną opcję poprawy zdrowia skóry, co czyni je cennymi w pielęgnacji przeciwstarzeniowej skóry.

Tripeptydy kolagenu - mechanizm działania na skórę

Skuteczność bioaktywnych dipeptydów i tripeptydów kolagenu w poprawie zdrowia skóry zdaje się być przypisywana kilku kluczowym mechanizmom działania, wśród których wymienia się:

• zdolność do indukowania ekspresji kolagenu poprzez szlak kinazy białkowej aktywowanej mitogenem o masie cząsteczkowej 38 (p38-MAPK).
• zwiększenie dostępności wolnych aminokwasów, co stymuluje syntezę włókien kolagenu i elastyny w skórze właściwej.
• zdolność do stymulowania aktywności ludzkich fibroblastów w skórze właściwej do produkcji kolagenu i kwasu hialuronowego.
• utrzymanie prawidłowego funkcjonowania ochronnej bariery naskórkowej i zmniejszenie współczynnika przeznaskórkowej utraty wody (TEWL).
• Stymulowanie produkcji innych składników macierzy zewnątrzkomórkowej, takich jak proteoglikany, które są niezbędne do utrzymania odpowiedniego nawilżenia i elastyczności skóry [15, 16].

Szczególnie istotne w tej materii wydają się wyniki ubiegłorocznego systematycznego przeglądu literatury fachowej, które podkreślają skuteczność stosowania hydrolizowanych kolagenów i peptydów kolagenowych pochodzących z różnych źródeł w stymulowaniu i proliferacji komórek fibroblastów w tkankach skóry ludzkiej i zwierzęcej [17].

Wykazano, iż wszystkie peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej w zakresie od 3 do 3000 Da są zdolne do stymulowania wzrostu fibroblastów skóry właściwej. Niższa masa cząsteczkowa peptydów kolagenowych jest bezpośrednio związana z lepszą rozpuszczalnością. Peptydy o niższej masie cząsteczkowej mają właściwości docierania do głębszych warstw skóry właściwej, stymulując w ten sposób skutecznie naprawę tkanek.

Peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej mogą korzystnie wpływać na funkcjonowanie i regenerację mięśni szkieletowych

Ostatnie doniesienia naukowe wskazują również na możliwe korzyści wynikające ze stosowania hydrolizowanego kolagenu w zapobieganiu uszkodzeniom mięśni szkieletowych, naprawie tkanek, zmniejszeniu masy tkanki tłuszczowej i zwiększeniu beztłuszczowej masy ciała [18].

Pod koniec 2024 roku w czasopiśmie Nutrients, ukazała się praca przeglądowa (tzw. przegląd integracyjny) na temat wpływu suplementacji peptydem kolagenowym o niskiej masie cząsteczkowej (2000-3500 Da) na funkcjonowanie mięśni szkieletowych (powysiłkowe uszkodzenia, regenerację i budowę) u osób regularnie podejmujących wysiłek fizyczny. Do przeglądu włączono 8 badań z całościowym udziałem 286 uczestników, spośród których 130 otrzymywało suplementację peptydem kolagenowym o niskiej masie cząsteczkowej.

Autorzy pracy przeglądowej wykazali, że doustne stosowanie peptydów kolagenowych o niskiej masie cząsteczkowej (szczególnie tych o masie od 2000 do 3500 Da) może być korzystne dla polepszenia regeneracji powysiłkowej i funkcji mięśni szkieletowych. Suplementacja peptydów kolagenowych o niskiej masie cząsteczkowej może poprawiać siłę i regenerację mięśni, zmniejszać markery stanu zapalnego i uszkodzenia mięśni szkieletowych po intensywnym treningu siłowym oraz wspierać właściwe funkcjonowanie układu mięśniowego.

Suplementacja kolagenem wydaje się wzmacniać pozytywne efekty regularnie wykonywanego treningu siłowego w ludzkim organizmie. Kolagen zawiera stosunkowo duże ilości argininy i glicyny – aminokwasów, które uczestniczą w syntezie endogennej kreatyny w organizmie.

Sugeruje się, że wyższa biodostępność i wchłanianie mniejszych peptydów kolagenowych przekłada się na bardziej efektywną dostawę aminokwasów do komórek mięśniowych, gdzie mogą one wywierać pozytywny wpływ na naprawę uszkodzonych mięśni, ich potencjalny rozwój i ogólną wydajność wysiłkową. Jest to szczególnie ważne dla populacji podatnych na uszkodzenia mięśni szkieletowych, takich jak osoby niewytrenowane (początkujące o słabej kondycji fizycznej), osoby starsze i osoby dopiero rozpoczynające regularne treningi siłowe.

W terminologii farmakologicznej cząsteczki o niższej masie cząsteczkowej są na ogół wchłaniane wydajniej ze względu na ich zdolność do łatwiejszego przechodzenia przez błony biologiczne poprzez dyfuzję bierną. Zasada ta dotyczy peptydów kolagenowych, w których mniejsze peptydy wykazują lepszą absorpcję i wykorzystanie w tkance mięśniowej w porównaniu do większych peptydów, takich jak te o masie około 5000 Da.

Peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej mogą zmniejszać zawartość tkanki tłuszczowej u osób starszych

W październiku 2023 roku opublikowano wyniki 12-tygodniowego randomizowanego, podwójnie ślepego, kontrolowanego placebo badania klinicznego z udziałem 74 uczestników w wieku w wieku co najmniej 50 lat [10]. Celem badania była weryfikacja, czy 12-tygodniowa suplementacja peptydem kolagenowym o niskiej masie cząsteczkowej wynoszącej około 3000 Da ma korzystny wpływ na zawartość tkanki tłuszczowej u osób starszych podejmujących codzienną rekreacyjną aktywność fizyczną (bez uwzględnienia ćwiczeń siłowych).

Naukowcy stwierdzili, że grupa otrzymująca każdego dnia peptydy kolagenu o niskiej masie cząsteczkowej w ilości 15 g wykazała znaczącą redukcję całkowitej masy tkanki tłuszczowej w porównaniu z grupą placebo, co potwierdzają pomiary zarówno metodą BIA (analiza impedancji bioelektrycznej), jak i DEXA (analiza densytometryczna). Masa tkanki tłuszczowej i procentowa zawartość tkanki tłuszczowej całego ciała (w tym tłuszcz brzuszny) zmniejszyły się po 12 tygodniach suplementacji, w porównaniu z wartościami wyjściowymi tylko w grupie otrzymującej peptydy kolagenu o niskiej masie cząsteczkowej.

Pojedyncze badania pokazują, że suplementacja bioaktywnych niskocząsteczkowych peptydów kolagenowych może mieć pozytywny wpływ na niekorzystne zmiany związane z wiekiem [10, 19]. Sarkopenia jest jednym z najistotniejszych powikłań niekorzystnego starzenia, albowiem prowadzi do upadków, złamań i niepełnosprawności fizycznej, w następstwie zmniejszenia siły i masy mięśni szkieletowych.

W jednym z randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych z udziałem 53 osób w podeszłym wieku ze stwierdzoną sarkopenią wykazano, iż zastosowanie peptydów kolagenowych w połączeniu z regularnym treningiem siłowym przyczyniło się po upływie 12 tygodni do poprawy składu ciała oraz zwiększenia siły mięśni szkieletowych u badanych [19].

Naukowcy stwierdzili bardziej znaczące efekty pod względem zwiększenia beztłuszczowej masy ciała i siły mięśniowej oraz utraty masy tłuszczowej w grupie pacjentów, którzy stosowali peptydy kolagenowe w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.

Tripeptydy kolagenu – inne zastosowania 

Badania przeprowadzone na zwierzęcych modelach doświadczalnych wykazały, że doustne stosowanie tripeptydów kolagenowych przez okres 3 miesięcy przyczyniło się do zmniejszenia powierzchni blaszki miażdżycowej w aorcie, obniżenia stężenia cholesterolu całkowitego w surowicy krwi oraz liczby makrofagów i komórek mięśniowych w blaszkach miażdżycowych u królików z hipercholesterolemią [20].

Zaś wyniki badania otwartego (tzw. open-label study), w którym wzięły udział 32 zdrowe osoby dorosłe pokazały, że przyjmowanie tripeptydów kolagenowych zawierających co najmniej 15% sekwencji tripeptydowych: glicyna-prolina-hydroksyprolina w ilości 2,4 g na dobę doprowadziło po 6 miesiącach do istotnego obniżenia toksycznych zaawansowanych końcowych produktów glikacji (TAGE) oraz wskaźnika naczyniowego serce-kostka (CAVI) u wszystkich uczestników badania [21].

Półroczne stosowanie tripeptydów kolagenowych przyczyniło się również do polepszenia stosunku cholesterolu LDL do HDL u osób z grupy wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego, u których wartość początkowa wynosiła powyżej 2,5. We wnioskach naukowcy stwierdzili, że tripeptydy kolagenowe wydają się być skuteczne głównie u osób podatnych na rozwój miażdżycy naczyń krwionośnych, u których obserwuje się zaburzoną proporcję cholesterolu frakcji LDL do HDL we krwi.

Przeprowadzone w ostatnich latach badania in vitro i in vivo wykazały również, że peptydy kolagenowe o małej masie cząsteczkowej mogą hamować resorpcję kości oraz wspierać ich tworzenie, dzięki czemu mogą potencjalnie przeciwdziałać rozwojowi osteoporozy [22]. Ponadto pierwsze dowody z badań przedklinicznych wskazują, że niskocząsteczkowe peptydy kolagenowe mogą pobudzać wzrost włosów m.in. poprzez zwiększenie wydzielania czynników wzrostu [23].

Czy tripeptydy kolagenu są bezpieczne?

Z aktualnych badań wynika, iż peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej są bezpieczne dla zdrowia zdecydowanej większości konsumentów [3,10, 12, 16]. Naukowcy badający wpływ tripeptydów kolagenowych na organizm człowieka nie zaobserwowali żadnych niepożądanych działań, a wyniki badań laboratoryjnych i skali oceniających podstawowe czynności życiowe w grupach otrzymujących niskocząsteczkowe peptydy kolagenowe mieściły się w zakresie wartości referencyjnych [12].

Podsumowanie

Stosowanie suplementów na bazie kolagenu z roku na rok zyskuje coraz większą popularność, ponieważ wykazują one obiecujące działanie w poprawie zdrowia skóry i redukcji oznak starzenia. Peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej bogate w tripeptydy o sekwencji glicyna-prolina-hydroksyprolina, są łatwo przyswajalne w przewodzie pokarmowym człowieka i dlatego są często stosowane jako wysoce biodostępny suplement diety niewywołujący w zasadzie żadnych skutków ubocznych [10].

Tripeptydy kolagenowe wydają się wywierać korzystny wpływ na różne tkanki ludzkiego organizmu, w tym skórę, mięśnie, stawy i kości [15]. Poprawa kondycji skóry, w tym jej nawilżenia i elastyczności oraz zmniejszenie widoczności zmarszczek, jest jedną z najlepiej poznanych korzyści wynikających z długotrwałej suplementacji niskocząsteczkowym peptydem kolagenowym. Potrzebne są kolejne badania w tym obszarze, aby lepiej ugruntować wiedzę na temat skuteczności działania, optymalnego dawkowania i bezpieczeństwa długotrwałego stosowania tripeptydów kolagenowych.

Dietetyk kliniczny i sportowy

mgr Mateusz Durbas

 

 

o mnie: 

Magister dietetyki o specjalności dietetyka kliniczna, szkoleniowiec, autor setek artykułów na temat żywienia i suplementacji w branżowych czasopismach oraz portalach internetowych popularyzujących wiedzę opartą na faktach naukowych. Pasjonuje się szczególnie dietetyką kliniczną i sportową. Współpracuje na co dzień z pacjentami w poradni dietetycznej zlokalizowanej w śródmieściu Krakowa, jak również prowadzi konsultacje żywieniowe w formie online. 

Specjalizuje się zwłaszcza w dietoterapii dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (zespół jelita drażliwego, zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia, refluks żołądkowo-przełykowy, refluks krtaniowo-gardłowy, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby) oraz zaburzeń hormonalno-metabolicznych (niedoczynność tarczycy, choroba Hashimoto, cukrzyca, insulinooporność, zespół policystycznych jajników). Prywatnie miłośnik książek i filmów, siatkówki, ćwiczeń siłowych i stretchingowych, leśnych wędrówek oraz trekkingu górskiego.

Bibliografia

1. Campos LD, Santos Junior VA, Pimentel JD, et al.: Collagen supplementation in skin and orthopedic diseases: A review of the literature. Heliyon. 2023 Mar 28;9(4):e14961.
2. León-López A, Morales-Peñaloza A, Martínez-Juárez VM, et al.: Hydrolyzed Collagen-Sources and Applications. Molecules. 2019 Nov 7;24(22):4031.
3. Seong SH, Lee YI, Lee J, et al.: Low-molecular-weight collagen peptides supplement promotes a healthy skin: A randomized, double-blinded, placebo-controlled study. J Cosmet Dermatol. 2024 Feb;23(2):554-562.
4. Ohara H, Ichikawa S, Matsumoto H, et al.: Collagen-derived dipeptide, proline-hydroxyproline, stimulates cell proliferation and hyaluronic acid synthesis in cultured human dermal fibroblasts. J Dermatol. 2010; 37(4): 330-338.
5. Yazaki M, Ito Y, Yamada M, et al.: Oral ingestion of collagen hydrolysate leads to the transportation of highly concentrated Gly-Pro-Hyp and its hydrolyzed form of Pro-Hyp into the bloodstream and skin. J Agric Food Chem. 2017 Mar 22;65(11):2315-2322.
6. Lee YI, Lee SG, Jung I, et al.: Effect of a Topical Collagen Tripeptide on Antiaging and Inhibition of Glycation of the Skin: A Pilot Study. Int J Mol Sci. 2022 Jan 20;23(3):1101.
7. Leon-Lopez A, Fuentes-Jimenez L, Hernandez-Fuentes AD, et al.: Camp Hydrolysed collagen from sheepskins as a source of functional peptides with antioxidant activity. Int. J. Mol. Sci. 2019;20:3931.
8. Tak YJ, Shin DK, Kim AH, et al.: Effect of Collagen Tripeptide and Adjusting for Climate Change on Skin Hydration in Middle-Aged Women: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Front Med (Lausanne). 2021 Jan 11:7:608903.
9. Sontakke SB, Jung JH, Piao Z, et al.: Orally available collagen tripeptide: enzymatic stability, intestinal permeability, and absorption of Gly-Pro-Hyp and Pro-Hyp. J Agric Food Chem. 2016 Sep 28;64(38):7127-33.
10. Park J, Kim M, Shin H, et al.: Low-Molecular Collagen Peptide Supplementation and Body Fat Mass in Adults Aged ≥ 50 Years: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Clin Nutr Res. 2023 Oct 31;12(4):245-256.
11. Yamamoto S, Deguchi K, Onuma M, et al.: Absorption and Urinary Excretion of Peptides after Collagen Tripeptide Ingestion in Humans. Biol Pharm Bull. 2016;39(3):428-34.
12. Kim DU, Chung HC, Choi J, et al.: Oral Intake of Low-Molecular-Weight Collagen Peptide Improves Hydration, Elasticity, and Wrinkling in Human Skin: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Nutrients. 2018 Jun 26;10(7):826.
13. Kim J, Lee SG, Lee J, et al.: Oral Supplementation of Low-Molecular-Weight Collagen Peptides Reduces Skin Wrinkles and Improves Biophysical Properties of Skin: A Randomized, Double-Blinded, Placebo-Controlled Study. J Med Food. 2022 Dec;25(12):1146-1154.
14. de Miranda RB, Weimer P, Rossi RC.: Effects of hydrolyzed collagen supplementation on skin aging: a systematic review and meta-analysis. Int J Dermatol. 2021 Dec;60(12):1449-1461.
15. Carrillo-Norte JA, García-Mir B, Quintana L, et al.: Anti-Aging Effects of Low-Molecular-Weight Collagen Peptide Supplementation on Facial Wrinkles and Skin Hydration: Outcomes from a Six-Week Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Cosmetics 2024, 11(4), 137.
16. Marzec W,  Łakoma A, Marzec M, et al.: The Effects of Oral Collagen Supplementation on Skin Aging. Quality in Sport. 2024;20:53977.
17. Inacio PAQ, Gomes YSM, de Aguiar AJN, et al.: Effects of Hydrolyzed Collagen as a Dietary Supplement on Fibroblast Activation: A Systematic Review. Nutrients. 2024 May 21;16(11):1543.
18. Inacio PAQ, Gomes YSM, de Aguiar AJN, et al.: The Effects of Collagen Peptides as a Dietary Supplement on Muscle Damage Recovery and Fatigue Responses: An Integrative Review. Nutrients. 2024 Oct 8;16(19):3403.
19. Zdzieblik D, Oesser S, Baumstark MW, et al.: Collagen peptide supplementation in combination with resistance training improves body composition and increases muscle strength in elderly sarcopenic men: a randomised controlled trial. Br J Nutr. 2015;114:1237–1245.
20. Tang L, Sakai Y, Ueda Y, et al.: Effects of oral administration of tripeptides derived from type I collagen (collagen tripeptide) on atherosclerosis development in hypercholesterolemic rabbits. J Biosci Bioeng, 2015; 119: 558-563.
21. Tomosugi N, Yamamoto S, Takeuchi M, et al.: Effect of Collagen Tripeptide on Atherosclerosis in Healthy Humans. J Atheroscler Thromb. 2017 May 1;24(5):530-538.
22. Hwang JM, Lee MH, Kwon Y, et al.: In Vitro and In Vivo Bone-Forming Effect of a Low-Molecular-Weight Collagen Peptide. J Microbiol Biotechnol. 2024 Feb 28;34(2):415-424.
23. Kim Y, Lee JO, Lee JM, et al.: Low Molecular Weight Collagen Peptide (LMWCP) Promotes Hair Growth by Activating the Wnt/GSK-3β/β-Catenin Signaling Pathway. J Microbiol Biotechnol. 2024 Jan 28;34(1):17-28.
24. Okuyama K, Miyama K, Mizuno K, et al.: Crystal structure of (Gly-Pro-Hyp)(9) : implications for the collagen molecular model. Biopolymers. 2012 Aug;97(8):607-16.

UWAGA WAŻNE:

Niniejszy artykuł ma wyłącznie cel informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej, opinii farmaceutycznej ani dietetycznej dostosowanej do indywidualnych potrzeb czytelnika. Informacje zawarte w tekście są jedynie ogólnymi wskazówkami i nie powinny być wykorzystywane jako źródło w podejmowaniu decyzji dotyczących terapii, modyfikacji nawyków, dawkowania leków itp. Przed podjęciem jakichkolwiek działań mających wpływ na zdrowie czy samopoczucie, zalecamy skonsultować się z lekarzem lub innym specjalistą, aby uzyskać profesjonalną i spersonalizowaną poradę.

Materiał prezentowany tutaj nie ma charakteru reklamowego. Opisujemy substancje i ich możliwe zastosowania, opierając się na ogólnodostępnych publikacjach, badaniach i materiałach znalezionych w internecie, książkach oraz prasie. Niniejszy tekst nie jest prezentacją ani opisem suplementu diety ani żadnego innego produktu zawierającego wymienione składniki. Strona i jej zawartość nie mogą być wykorzystywane w celu stawiania diagnozy, konsultacji dotyczących postępowania w razie choroby, przepisywania, dawkowania lub stosowania produktów dostępnych za pośrednictwem sklepu internetowego. Serwis nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej.  

Pamiętaj, że:

Suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Zaleca się zróżnicowany sposób żywienia i zdrowy tryb życia