N-acetylo-L-cysteina (NAC) jest substancją biologicznie aktywną, która znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu przedawkowania paracetamolu (dobrze znanego leku przeciwbólowego i przeciwgorączkowego) oraz chorób układu oddechowego jako środek mukolityczny, czyli ułatwiający usuwanie gęstej wydzieliny zalegającej w drogach oddechowych [1].

NAC w niektórych krajach, w tym w Polsce jest również powszechnie dostępny bez recepty jako suplement diety wspierający obronę antyoksydacyjną organizmu. Sprawdźmy, jakie właściwości ma NAC, na co pomaga i czy jest bezpieczny dla zdrowia.

Co to jest NAC?

N-acetylo-L-cysteina (NAC) jest tiolem (siarkowym odpowiednikiem alkoholu), który działa jako acetylowany prekursor aminokwasu L-cysteiny [1]. Cysteina jest aminokwasem endogennym (wytwarzanym w ludzkim organizmie), którego dobrym źródłem pokarmowym są różne gatunki mięsa, ryby, mleko i przetwory mleczne, jaja, soja oraz produkty zbożowe [2]. Natomiast sam NAC występuje naturalnie w niewielkich ilościach w niektórych warzywach i owocach.

NAC jest organicznym związkiem chemicznym zawierającym grupę sulfhydrylową, który został po raz pierwszy zastosowany w medycynie w 1967 roku w profilaktyce niedrożności smółkowej jelit u dzieci z mukowiscydozą [2]. Począwszy od 1969 roku NAC jest stosowany w leczeniu klinicznym mukowiscydozy ze względu na swoje właściwości mukolityczne, a więc rozrzedzające zalegający w oskrzelach gęsty śluz i ułatwiające jej usuwanie. Od tego czasu zastosowanie NAC zostało rozszerzone na leczenie przedawkowania paracetamolu oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), jednak jego rola terapeutyczna cały czas się poszerza.

NAC może redukować różne rodniki, oddając jeden elektron lub działa jako nukleofil, oddając jeden lub dwa elektrony. Struktura chemiczna NAC jest utworzona przez grupę funkcyjną sulfhydrylową (–SH) i grupę acetylową (–COCH3) połączoną z grupą aminową (NH2). Odpowiada ona za aktywność metaboliczną NAC związaną z pośrednim i bezpośrednim działaniem antyoksydacyjnym oraz działaniem mukolitycznym.

Jakie właściwości ma NAC?

Oto najważniejsze właściwości NAC według dostępnych danych literaturowych:

• Antyoksydacyjne,
• Przeciwzapalne,
• Mukolityczne (upłynnia wydzielinę w drogach oddechowych i zmniejsza lepkość śluzu, dzięki czemu szybciej i skuteczniej jest ona usuwana),
• Cytoprotekcyjne (zapewnia ochronę komórkom organizmu przed szkodliwym działaniem niektórych substancji) [1, 2].

Właściwości NAC obejmują przede wszystkim zwiększanie aktywności S-transferazy glutationu (GST), uzupełnianie wewnątrzkomórkowego poziomu glutationu oraz wymiatanie wolnych rodników tlenowych. Przeciwzapalne właściwości NAC wynikają z jego aktywności antyoksydacyjnej, która hamuje aktywność prozapalnego czynnika transkrypcyjnego (NFKB) i zmniejsza stężenie cytokin prozapalnych, takich jak IL-6, IL-8 i TNF-α.

Na co pomaga suplement NAC?

NAC jest suplementem diety, który znajduje szerokie zastosowanie w profilaktyce i wspomaganiu leczenia różnych dolegliwości zdrowotnych [1, 2]. Stale rosnąca liczba badań naukowych wskazuje, iż NAC może wpływać na zdolność antyoksydacyjną organizmu, stan zapalny i stres oksydacyjny oraz nasilenie objawów chorób psychiatrycznych, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), zespołu policystycznych jajników (PCOS), czy reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS).

NAC zwiększa zdolność antyoksydacyjną organizmu

NAC hamuje powstawanie reaktywnych form tlenu przez wolną grupę tiolową, dzięki czemu przyczynia się do poprawy zdolności antyoksydacyjnych organizmu [3]. N-acetylo-L-cysteina jest również bezpośrednim prekursorem glutationu (GSH) – jednego z najważniejszych antyoksydantów w ludzkim organizmie, dlatego odgrywa ona ważną rolę w uzupełnianiu wewnątrzkomórkowych rezerw glutationu.

Na dowód tego, wyniki metaanalizy z 2023 roku uwzględniającej 26 kontrolowanych badań klinicznych z randomizacją wykazały, że suplementacja NAC istotnie zwiększa u osób dorosłych stężenie w surowicy krwi:

• całkowitej zdolności antyoksydacyjnej (TAC),
• glutationu (GSH),
• katalazy (CAT).

Analiza zależności dawka-odpowiedź pokazała, że suplementacja NAC u uczestników w średnim wieku do 30 lat miała silniejszy wpływ na zwiększenie stężenia glutationu we krwi.

NAC zmniejsza stan zapalny i stres oksydacyjny

Długotrwały stan zapalny i stres oksydacyjny leży u podłoża wielu różnych chorób cywilizacyjnych i przewlekłych, wśród których można wymienić schorzenia sercowo-naczyniowe, cukrzycę typu 2 oraz otyłość [4]. N-acetylo-L-cysteina (NAC) jest uważana za przeciwutleniacz, który neutralizuje szkodliwe działanie reaktywnych form tlenu na komórki organizmu i może łagodzić stres oksydacyjny.

Wyniki przeprowadzonej w 2020 roku metaanalizy 28 kontrolowanych badań klinicznych wykazały, że suplementacja NAC może zmniejszać stężenie niektórych markerów stanu zapalnego (np. IL-6, IL-8, TNF-alfa i homocysteiny) oraz stresu oksydacyjnego (malondialdehydu – MDA) we krwi.

Warto pamiętać, że przewlekły stres oksydacyjny i stan zapalny wpływają nie tylko na markery we krwi, ale też na tempo przebudowy wielu białek strukturalnych organizmu. Jeśli chcesz, omawiamy to szerzej w kontekście kolagenu i różnic między jego frakcjami peptydowymi w osobnym materiale: Peptydy kolagenowe a tripeptydy kolagenu 500 Da czym naprawdę się różnią i dlaczego to ma znaczenie.

NAC może zmniejszać objawy reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS)

N-acetylo-L-cysteina (NAC) jest uważana za potencjalny środek terapeutyczny w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) ze względu na właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne [5]. W niedawnej metaanalizie 4 randomizowanych, kontrolowanych placebo badań klinicznych z całościowym udziałem 204 pacjentów stwierdzono, że suplementacja NAC może obniżać stężenie markerów stanu zapalnego we krwi oraz zmniejszać ból, tkliwość i obrzęk stawów w reumatoidalnym zapaleniu stawów.

Ponadto wykazano, że stosowanie NAC zmniejsza szybkość sedymentacji erytrocytów, czyli odczyn Biernackiego (OB) oraz stężenie białka C-reaktywnego (CRP) we krwi u pacjentów z RZS.

NAC może wspomagać leczenie zespołu policystycznych jajników (PCOS) u kobiet

Najświeższe doniesienia naukowe sugerują, że N-acetylo-L-cysteina (NAC) poprawia parametry metaboliczne u kobiet z PCOS i może być potencjalną alternatywą dla metforminy, czyli najczęściej przepisywanego doustnego leku przeciwcukrzycowego [6].

Rezultaty metaanalizy z 2023 roku, uwzględniającej 11 randomizowanych kontrolowanych badań klinicznych z całkowitym udziałem 869 kobiet ze stwierdzonym PCOS pokazały, że suplementacja NAC jest skuteczna w poprawie parametrów metabolicznych i może wspomagać leczenie zespołu policystycznych jajników. W porównaniu z metforminą, stosowanie NAC przyczyniło się do zmniejszenia:

• masy ciała,
• wskaźnika masy ciała BMI,
• stężenia glukozy na czczo we krwi,
• stężenia insuliny na czczo we krwi,
• stosunku stężenia glukozy we krwi na czczo do stężenia insuliny na czczo (wskaźnika HOMA-IR),
• cholesterolu całkowitego we krwi,
• cholesterolu frakcji LDL (tzw. „złego” cholesterolu) we krwi,
• trójglicerydów we krwi,
• cholesterolu frakcji HDL (tzw. „dobrego” cholesterolu) we krwi.

NAC może skutecznie łagodzić objawy schizofrenii

Rosnąca w ostatnich latach liczba dowodów naukowych pokazuje, że leczenie wspomagające N-acetylo-L-cysteiną (NAC) może być skuteczne w przypadku schizofrenii [7]. Wyniki metaanalizy z 2020 roku obejmującej 7 kontrolowanych badań klinicznych z randomizacją z całościowym udziałem 440 uczestników pokazały, że sześciomiesięczna suplementacja NAC może łagodzić nasilenie objawów schizofrenii oraz poprawiać funkcjonowanie poznawcze w zakresie pamięci roboczej u pacjentów ze schizofrenią. Sugeruje się, że NAC w schizofrenii należy stosować przez dłuższy czas, ponieważ efekty leczenia obserwuje się w późniejszym punkcie czasowym, po upływie co najmniej 24 tygodni suplementacji.

W innej metaanalizie obejmującej 6 kontrolowanych badań klinicznych z randomizacją z udziałem 701 chorych z zaburzeniami psychicznymi otrzymujących N-acetylo-L-cysteinę wykazano, iż NAC skutecznie łagodził objawy schizofrenii, natomiast nie miał istotnego wpływu na objawy choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD) i jedynie niewielki wpływ na objawy ciężkiej depresji [8].

NAC może jednak zmniejszać objawy depresji

Najświeższa metaanaliza 12 kontrolowanych badań klinicznych z randomizacją i udziałem łącznie 904 chorych wykazała, że suplementacja NAC jako terapia uzupełniająca może łagodzić objawy depresyjne u pacjentów z problemami psychiatrycznymi, w szczególności z chorobą afektywną dwubiegunową (ChAD) [9].

Zauważono, że stosowanie NAC było bardziej skuteczne niż placebo pod względem łagodzenia objawów depresji. Dzienna dawka NAC w uwzględnionych badaniach wahała się od 1000 do 3000 mg, a czas trwania suplementacji NAC wynosił od 8 do 24 tygodni.

NAC może zmniejszać objawy głodu nałogowego 

Niektóre przeprowadzone kontrolowane badania kliniczne z randomizacją wykazały, że suplementacja NAC jest skuteczniejsza niż placebo w przypadku zmniejszenia głodu nałogowego u osób uzależnionych od substancji psychoaktywnych [10].

Sugeruje się, że suplementacja NAC może wspomagać leczenie uzależnień od substancji psychoaktywnych, a już zwłaszcza zmniejszać głód nałogowy, prawdopodobnie dzięki regulacji aktywności glutaminianu – neuroprzekaźnika mózgowego.

Jednak nie wszystkie badania potwierdzają korzystny efekt stosowania NAC na zmniejszenie pragnienia przyjmowania substancji psychoaktywnej. Rezultaty ostatniej metaanalizy z 2024 roku uwzględniającej 9 badań klinicznych z randomizacją i udziałem 623 uczestników są sprzeczne z wynikami wcześniejszych metaanaliz, sugerując ograniczony wpływ NAC na pragnienie przyjęcia substancji psychoaktywnej [11].

NAC może korzystny w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych

Ograniczone dowody naukowe sugerują, że suplementacja NAC może być korzystna w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych (OCD) w przypadku dzieci i młodzieży, u których stosowanie leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI lub terapia poznawczo-behawioralna (CBT) nie przynoszą oczekiwanych efektów [12].

Na ten moment pojedyncze badania w tym obszarze pokazują, że N-acetylo-L-cysteina (NAC) w dobowej dawce wynoszącej 2400-2700 mg (podzielonej na kilka mniejszych porcji w ciągu dnia) może przyczyniać się do istotnej poprawy klinicznej po 10-12 tygodniach suplementacji, w porównaniu z placebo.

NAC może chronić przed ostrym uszkodzeniem nerek wywołanym kontrastem u pacjentów z zawałem serca z uniesieniem odcinka ST

Przeprowadzona metaanaliza 7 kontrolowanych badań klinicznych z randomizacją z całościowym udziałem 1710 badanych wykazała, że suplementacja NAC może skutecznie zmniejszać częstość występowania ostrego uszkodzenia nerek po podaży kontrastu (CI-AKI) aż o 49% oraz całkowitą śmiertelność szpitalną o 63% u pacjentów z zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (STEMI) poddanych pierwotnej przezskórnej interwencji wieńcowej (pPCI) [13].

Chińscy naukowcy stwierdzili, że stosowanie NAC przynosiło największe korzyści u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek oraz u tych, którzy otrzymywali NAC doustnie i w większych dawkach.

NAC może być pomocna w leczeniu zaostrzeń przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP)

Rezultaty metaanalizy opublikowanej w 2021 roku obejmującej 15 badań (retrospektywnych i kontrolowanych z randomizacją) z udziałem 1605 badanych wykazały, że suplementacja NAC może przyczyniać się do poprawy klinicznych objawów u pacjentów z ostrym zaostrzeniem przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) [14]. Stwierdzono, że stosowanie NAC może zwiększać zdolności antyoksydacyjne organizmu oraz poprawiać czynność płuc w zakresie:

• nasilonej pierwszosekundowej objętości wydechowej (FEV1),
• wskaźnika odsetkowego FEV1 odniesionego do aktualnej natężonej pojemności życiowej (FEV1/FVC) – główny wskaźnik pozwalający określić zjawisko obturacji, czyli zwężenia oskrzeli.

Nie wszystkie badania potwierdzają jednak korzystny wpływ przyjmowania NAC na proces leczenia pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc [15]. Metaanaliza 9 kontrolowanych badań klinicznych z randomizacją i całościowym udziałem 2137 uczestników pokazała, że suplementacja NAC nie zmniejszyła ryzyka wystąpienia ostrych zaostrzeń ani nie złagodziła spadku w zakresie natężonej pojemności życiowej płuc (FVC) oraz natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) u pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc.

NAC może zmniejszać ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek

Metaanaliza 15 badań obejmujących łącznie 768 pacjentów z przewlekłą chorobą nerek wykazała, że przyjmowanie NAC zmniejszało w porównaniu z placebo:

• liczbę zdarzeń sercowo-naczyniowych o 40%,
• wartość szacowanego współczynnika filtracji kłębuszkowej (eGFR),
• stężenie kreatyniny w surowicy krwi,
• stężenie cytokin prozapalnych we krwi,
• stężenie homocysteiny we krwi.

Wyniki niniejszej metaanalizy sugerują, że suplementacja NAC może korzystnie wpływać na czynność nerek oraz łagodzić stany zapalne i znacznie zmniejszać liczbę zdarzeń sercowo-naczyniowych u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek [16].

NAC może wspierać pracę wątroby 

Literatura fachowa donosi, iż N-acetylo-L-cysteina (NAC) może poprawiać funkcję wątroby, dzięki swoim właściwościom antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym [17]. Przeprowadzone kontrolowane badania kliniczne z randomizacją wykazały, że stosowanie NAC może przyczyniać się do znaczącego zwiększenia stężenia albuminy oraz zmniejszenia poziomu bilirubiny we krwi.

Jednak podawanie NAC nie miało żadnego wpływu na stężenia parametrów wątrobowych, takich jak ALP, AST i ALT w surowicy krwi. Z kolei wyniki metaanalizy 5 badań prospektywnych z całościowym udziałem 672 badanych pokazały, że stosowanie NAC znacząco zwiększa szansę przeżycia bez przeszczepu wątroby oraz skraca czas pobytu w szpitalu u pacjentów z ostrą niewydolnością wątroby niespowodowaną przedawkowaniem paracetamolu [18].

NAC może być dobry na niealkoholowe stłuszczenie wątroby (NAFLD)

Wyniki badań przedklinicznych wskazują, że NAC ma potencjał terapeutyczny w przypadku niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD) i należy wziąć go pod uwagę w przyszłych badaniach klinicznych [19]. Liczne badania przeprowadzone na zwierzęcych modelach doświadczalnych wykazały, że suplementacja NAC znacząco poprawia:

• ogólnoustrojowy i wątrobowy metabolizm lipidów,
• uszkodzenie wątroby związane ze stanem zapalnym,
• nietolerancję glukozy,
• stłuszczenie wątroby.

Naukowcy sugerują, że stosowanie NAC może zmniejszać niealkoholowe stłuszczenie wątroby poprzez przywrócenie prawidłowego poziomu glutationu wątrobowego (GSH) i reduktazy glutationowej (GR) u zwierząt z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (NAFLD), w porównaniu z grupą kontrolną.

NAC może być dobry dla sportowców

Rezultaty metaanalizy 16 badań klinicznych z łącznym udziałem 232 zdrowych mężczyzn (w tym sportowców) wykazały, że suplementacja NAC może przyczyniać się do poprawy wydajności wysiłkowej, zdolności antyoksydacyjnych organizmu i homeostazy glutationu [20]. Naukowcy nie zaobserwowali natomiast korzystnych efektów suplementacji NAC na markery hematologiczne, reakcję zapalną i zachowanie mięśni szkieletowych.

Kiedy najlepiej brać NAC?

Według aktualnych badań naukowych, suplementacja NAC może być skuteczna w profilaktyce i wspomaganiu leczenia poniższych dolegliwości zdrowotnych [1, 2].

• Choroby płuc (np. przewlekła obturacyjna choroba płuc),
• Choroby sercowo-naczyniowe (np. miażdżyca naczyń krwionośnych, zawał mięśnia sercowego),
• Choroby psychiatryczne (m.in.: schizofrenia, depresja, choroba afektywna dwubiegunowa, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne),
• Uzależnienia od substancji psychoaktywnych,
• Przedawkowanie paracetamolu,
• Choroby neurodegeneracyjne,
• Choroby przewodu pokarmowego (np. niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby – NAFLD),
• Choroby nerek,
• Choroby stawów (np. reumatoidalne zapalenie stawów – RZS),
• Choroby zakaźne,
• Zaburzenia hormonalno-metaboliczne (np. zespół policystycznych jajników – PCOS),
• Nowotwory.

Jak stosować NAC? Dawkowanie NAC

N-acetylo-L-cysteinę (NAC) można stosować doustnie, dożylnie, miejscowo lub wziewnie [1]. NAC występuje w formie roztworu do inhalacji, iniekcji dożylnej, tabletek rozpuszczalnych w wodzie, kapsułek, proszku oraz płynu.

Wyniki przeprowadzonych badań sugerują, że aby osiągnąć działanie mukolityczne w drogach oddechowych, NAC powinien być podawany wziewnie. Z kolei najlepszym sposobem na skorzystanie z antyoksydacyjnych właściwości NAC jest stosowanie doustne lub dożylne [21].

Dawkowanie NAC zależy od tego, w jakim celu jest stosowany i jaką drogą jest podawany. Doustne stosowanie NAC jest najczęściej zalecane w dawce 600–1800 mg na dzień, chociaż w niektórych badaniach klinicznych czasami stosowano wyższe dawki, nawet rzędu 3000 mg dziennie, podzielonych na dwie lub trzy mniejsze porcje w ciągu dnia. Istnieje wiele dowodów na skuteczność doustnego stosowania NAC w dawce 600 mg na dobę, ponieważ jest to maksymalna dawka zatwierdzona dotychczas w większości krajów świata [22]. Z całą pewnością konieczne są dalsze badania w celu ustalenia optymalnych dawek terapeutycznych NAC w terapii różnych zaburzeń zdrowotnych.

Czy NAC można brać codziennie?

NAC powinno się stosować codziennie, aby uzyskać potencjalne korzyści zdrowotne [1, 2, 22]. W zdecydowanej większości przeprowadzonych badań klinicznych, czas trwania doustnej suplementacji NAC wynosił od kilku dni do nawet 12 miesięcy. Na podstawie aktualnych danych sugeruje się nawet, że NAC w niektórych chorobach (np. schizofrenii) należy stosować codziennie przez minimum 6 miesięcy, ponieważ efekty leczenia obserwuje się w późniejszym punkcie czasowym [7].

Czy suplement NAC jest bezpieczny?

N-acetylo-L-cysteina (NAC) jako lek została zatwierdzona przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) i uznana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za ważny lek, który znajduje zastosowanie w leczeniu przedawkowania paracetamolu, mukowiscydozy oraz chorób układu oddechowego [1].

Badania uwzględniające duże dawki NAC (do 3000 mg na dzień) w chorobach układu oddechowego wykazały, że NAC jest bezpieczny i dobrze tolerowany przez większość pacjentów z przewlekłym zapaleniem oskrzeli, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) oraz mukowiscydozą [22].

Skutki uboczne NAC

NAC ma nieprzyjemny zapach i smak, lecz jest ogólnie dobrze tolerowany w przypadku doustnego stosowania w dawkach poniżej 1200 mg na dobę [2]. Suplementacja NAC może u niektórych osób powodować nudności, wymioty, biegunkę i gazy jelitowe. Wymioty stwierdzono u 11% pacjentów po podaniu dożylnym NAC w dawce wynoszącej 150 mg na kg całkowitej masy ciała, a także odnotowano jedną reakcję anafilaktyczną.

Inne, rzadsze skutki uboczne stosowania NAC mogą obejmować zapalenie jamy ustnej, senność, nieżyt nosa (katar), kaszel, wysypki skórne, rumień, świąd skóry i krwioplucie. Nadmierna dawka NAC w krótkim okresie czasu może spowodować rozpad czerwonych krwinek (hemolizę), niską liczbę płytek krwi (trombocytopenię) oraz niewydolność nerek [23].

Przeciwwskazania do stosowania NAC i interakcje z lekami

NAC ma właściwości przeciwzakrzepowe i hamujące agregację płytek krwi [2]. Dlatego stosowanie NAC jest przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia krwi oraz wszystkich osób, którzy przyjmują leki rozrzedzające krew.

Należy również zachować ostrożność podczas stosowania NAC u pacjentów przyjmujących preparaty zawierające nitroglicerynę, ponieważ może wystąpić niedociśnienie i bóle głowy z uwagi na to, że NAC rozszerza naczynia krwionośne i może dodatkowo obniżać ciśnienie tętnicze krwi. Innym przeciwwskazaniem do stosowaniem NAC jest cystynuria, czyli dziedziczna choroba metaboliczna charakteryzująca się wydalaniem z moczem zwiększonych ilości cystyny. Suplementacja NAC u osób z cystynurią może nasilać tworzenie się kamieni nerkowych.

NAC jest także przeciwwskazany u kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią z uwagi na brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej substancji czynnej w okresie ciąży oraz laktacji. Niektóre źródła podają również, że NAC nie powinien być stosowany u pacjentów z encefalopatią wątrobową (głównym powikłaniem marskości wątroby), astmą oraz chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, zwłaszcza u których występuje krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego [24]. Ponadto NAC może wchodzić w interakcje z niektórymi immunosupresantami, antybiotykami i lekami przeciwgrzybiczymi.

Podsumowanie

NAC to lek i suplement diety o właściwościach antyoksydacyjnych, przeciwzapalnych i mukolitycznych. Najczęściej stosuje się NAC w leczeniu przewlekłych chorób układu oddechowego oraz przedawkowania paracetamolu. Preparaty na bazie NAC pomagają rozrzedzać gęsty śluz w drogach oddechowych i sprawniej go usuwać z organizmu, dzięki czemu zmniejsza ryzyko rozwoju infekcji bakteryjnej.

Rosnąca liczba badań naukowych wskazuje, że suplementacja NAC może również łagodzić objawy niektórych schorzeń psychicznych, takich jak depresja, schizofrenia, zaburzenia ze spektrum autyzmu, czy zaburzenia obsesyjno-kompulsywne i pokrewne [25]. Trwają badania nad zastosowaniem NAC w profilaktyce i terapii innych zaburzeń zdrowotnych, w tym niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD), zespołu policystycznych jajników (PCOS) oraz reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS).

Dietetyk kliniczny i sportowy

mgr Mateusz Durbas 

 

 o mnie: 

Magister dietetyki o specjalności dietetyka kliniczna, szkoleniowiec, autor setek artykułów na temat żywienia i suplementacji w branżowych czasopismach oraz portalach internetowych popularyzujących wiedzę opartą na faktach naukowych. Pasjonuje się szczególnie dietetyką kliniczną i sportową. Współpracuje na co dzień z pacjentami w poradni dietetycznej zlokalizowanej w śródmieściu Krakowa, jak również prowadzi konsultacje żywieniowe w formie online. 

Specjalizuje się zwłaszcza w dietoterapii dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (zespół jelita drażliwego, zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia, refluks żołądkowo-przełykowy, refluks krtaniowo-gardłowy, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby) oraz zaburzeń hormonalno-metabolicznych (niedoczynność tarczycy, choroba Hashimoto, cukrzyca, insulinooporność, zespół policystycznych jajników). Prywatnie miłośnik książek i filmów, siatkówki, ćwiczeń siłowych i stretchingowych, leśnych wędrówek oraz trekkingu górskiego.

Bibliografia

1. Tenório MCDS, Graciliano NG, Moura FA, et al.: N-Acetylcysteine (NAC): Impacts on Human Health. Antioxidants (Basel). 2021 Jun 16;10(6):967.
2. Schwalfenberg GK.: N-Acetylcysteine: A Review of Clinical Usefulness (an Old Drug with New Tricks). J Nutr Metab. 2021 Jun 9:2021:9949453.
3. Mahmoudinezhad M, Abbaszadeh F, Zarezadeh M, et al.: N-acetylecysteine, a powerful agent in the reinforcement of anti-oxidant profile: A systematic review and dose-response meta-analysis of controlled clinical trials. Clin Nutr ESPEN. 2023 Apr:54:227-238.
4. Faghfouri AH, Zarezadeh M, Tavakoli-Rouzbehani OM, et al.: The effects of N-acetylcysteine on inflammatory and oxidative stress biomarkers: A systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials. Eur J Pharmacol. 2020 Oct 5:884:173368.
5. He T, Ren K, Xiang L, et al.: Efficacy of N-Acetylcysteine as an Adjuvant Therapy for Rheumatoid Arthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Br J Hosp Med (Lond). 2024 Nov 30;85(11):1-16.
6. Liu J, Su H, Jin X, et al.: The effects of N-acetylcysteine supplement on metabolic parameters in women with polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis. Front Nutr. 2023 Sep 29:10:1209614.
7. Yolland CO, Hanratty D, Neill E, et al.: Meta-analysis of randomised controlled trials with N-acetylcysteine in the treatment of schizophrenia. Aust N Z J Psychiatry. 2020 May;54(5):453-466.
8. Zheng W, Zhang QE, Cai DB, et al.: N-acetylcysteine for major mental disorders: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Acta Psychiatr Scand. 2018 May;137(5):391-400.
9. Peng TR, Lin HH, Tseng TL, et al.: Efficacy of N-acetylcysteine for patients with depression: An updated systematic review and meta-analysis. Gen Hosp Psychiatry. 2024 Nov-Dec:91:151-159.
10. Duailibi MS, Cordeiro Q, Brietzke E, et al.: N-acetylcysteine in the treatment of craving in substance use disorders: Systematic review and meta-analysis. Am J Addict. 2017 Oct;26(7):660-666.
11. Winterlind EL, Malone SG, Setzer MR, et al.: N-acetylcysteine as a treatment for substance use cravings: A meta-analysis. Addict Biol. 2024 Nov;29(11):e70001.
12. Parli GM, Gales MA, Gales BJ.: "N-Acetylcysteine for Obsessive-Compulsive and Related Disorders in Children and Adolescents: A Review". Ann Pharmacother. 2023 Jul;57(7):847-854.
13. Guo Z, Liu J, Lei L, et al.: Effect of N-acetylcysteine on prevention of contrast-associated acute kidney injury in patients with STEMI undergoing primary percutaneous coronary intervention: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ Open. 2020 Oct 16;10(10):e039009.
14. Jiang C, Zou J, Lv Q, et al.: Systematic review and meta-analysis of the efficacy of N-acetylcysteine in the treatment of acute exacerbation of chronic obstructive pulmonary disease. Ann Palliat Med. 2021 Jun;10(6):6564-6576.
15. Huang C, Kuo S, Lin L, et al.: The efficacy of N-acetylcysteine in chronic obstructive pulmonary disease patients: a meta-analysis. Ther Adv Respir Dis. 2023 Jan-Dec:17:17534666231158563.
16. Ye M, Lin W, Zheng J, et al.: N-acetylcysteine for chronic kidney disease: a systematic review and meta-analysis. Am J Transl Res. 2021 Apr 15;13(4):2472-2485.
17. Nikbaf-Shandiz M, Adeli S, Faghfouri AH, et al.: The efficacy of N-acetylcysteine in improving liver function: A systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials. Pharma Nutrition 2023, 24:100343–100352.
18. Amjad W, Thuluvath P, Mansoor M, et al.: N-acetylcysteine in non-acetaminophen-induced acute liver failure: a systematic review and meta-analysis of prospective studies. Prz Gastroenterol. 2022;17(1):9-16.
19. Yang K, Kim HH, Shim YR, et al.: Comprehensive transcriptomic analysis and meta-analysis identify therapeutic effects of N-acetylcysteine in nonalcoholic fatty liver disease. Front Pharmacol. 2023 May 15:14:1186582.
20. Fernández-Lázaro D, Domínguez-Ortega C, Busto N, et al.: Influence of N-Acetylcysteine Supplementation on Physical Performance and Laboratory Biomarkers in Adult Males: A Systematic Review of Controlled Trials. Nutrients. 2023 May 25;15(11):2463.
21. Guerini M, Condrò G, Friuli V, et al.: N-acetylcysteine (NAC) and Its Role in Clinical Practice Management of Cystic Fibrosis (CF): A Review. Pharmaceuticals (Basel). 2022 Feb 11;15(2):217.
22. Calverley P, Rogliani P, Papi A.: Safety of N-Acetylcysteine at High Doses in Chronic Respiratory Diseases: A Review. Drug Saf. 2021 Mar;44(3):273-290.
23. Mahmoudi GA, Astaraki P, Mohtashami AZ, et al.: N-acetylcysteine overdose after acetaminophen poisoning. Int Med Case Rep J. 2015 Feb 27:8:65-9.
24. https://www.drugs.com/disease-interactions/acetylcysteine,nac.html
25. Bradlow RCJ, Berk M, Kalivas PW, et al.: The Potential of N-Acetyl-L-Cysteine (NAC) in the Treatment of Psychiatric Disorders. CNS Drugs. 2022 May;36(5):451-482.

UWAGA WAŻNE:

Niniejszy artykuł ma wyłącznie cel informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej, opinii farmaceutycznej ani dietetycznej  dostosowanej do indywidualnych potrzeb czytelnika. Informacje zawarte w tekście są jedynie ogólnymi wskazówkami i nie powinny być wykorzystywane jako źródło w podejmowaniu decyzji dotyczących terapii, modyfikacji nawyków, dawkowania leków itp. Przed podjęciem jakichkolwiek działań mających wpływ na zdrowie czy samopoczucie, zalecamy skonsultować się z lekarzem lub innym specjalistą, aby uzyskać profesjonalną i spersonalizowaną poradę. 

Materiał prezentowany tutaj nie ma charakteru reklamowego. Opisujemy substancje i ich możliwe zastosowania, opierając się na ogólnodostępnych publikacjach, badaniach i materiałach znalezionych w internecie, książkach oraz prasie. Niniejszy tekst nie jest prezentacją ani opisem suplementu diety ani żadnego innego produktu zawierającego wymienione składniki. Strona i jej zawartość nie mogą być wykorzystywane w celu stawiania diagnozy, konsultacji dotyczących postępowania w razie choroby, przepisywania, dawkowania lub stosowania produktów dostępnych za pośrednictwem sklepu internetowego. Serwis nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej.  

Pamiętaj, że:

Suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Zaleca się zróżnicowany sposób żywienia i zdrowy tryb życia