Zastosowanie tripeptydów kolagenu 500 Da - wsparcie jakości skóry przy obciążeniach środowiskowych (UV)
Tripeptydy kolagenowe 500 Da, czyli hydrolizaty kolagenu zawierające niskocząsteczkowe fragmenty łańcuchów peptydowych (białkowych), wykazują korzystny wpływ na jakość skóry, jej nawilżenie, sprężystość i komfort. Właściwości te sprawiają, że systematyczne wzbogacanie diety o peptydy kolagenowe może okazać się użyteczną strategią wspomagającą utrzymanie jakości skóry w okresie wzmożonej ekspozycji na słońce i niekorzystne warunki środowiska. Warto je rozważyć jako uzupełnienie kompleksowej strategii dbałości o skórę, obejmującej ochronę skóry przed promieniami UV, właściwą pielęgnację, zbilansowaną dietę i zdrowy tryb życia.
Dr n. farm. Maria Kasprzak
Spis treści
- Czynniki środowiskowe i ich wpływ na skórę
- Ultrafiolet – główna przyczyna fotostarzenia
- W jaki sposób promienie UV uszkadzają skórę?
- Główne oznaki fotostarzenia
- Fotoprotekcja – podstawowe zasady ochrony skóry przed promieniami UV
- Tripeptydy kolagenu jako żywieniowe wsparcie jakości skóry przy narażeniu na niekorzystne czynniki środowiska
- Fizjologiczne działanie tripeptydów kolagenu
Czynniki środowiskowe i ich wpływ na skórę
Skóra to największy narząd ludzkiego ciała. Ona też stanowi barierę oddzielającą organizm od środowiska zewnętrznego i jest najbardziej narażona na jego bezpośredni wpływ. Niekorzystne warunki środowiskowe – takie jak promieniowanie UV, mróz, wiatr, suche powietrze, zanieczyszczenia – mogą przyczyniać się do postępującego pogorszenia parametrów skóry, a także przyspieszać naturalne procesy starzenia, objawiające się m.in. utratą sprężystości i gęstości skóry, pojawianiem się zmarszczek i przebarwień, zwiększoną przeznaskórkową utratą wody (TEWL) i związanym z tym uczuciem suchości skóry.
Ultrafiolet – główna przyczyna fotostarzenia
Starzenie skóry jest naturalnym i nieuniknionym procesem, rozpoczynającym się już w trzeciej dekadzie życia. W tym okresie zaczyna zmniejszać się w skórze ilość kolagenu – głównego białka tkanki łącznej, odpowiedzialnego za wytrzymałość mechaniczną, sprężystość i jędrność skóry. Proces ten może jednak przebiegać szybciej lub wolniej.
Jednym z najmocniej „postarzających” czynników środowiskowych jest promieniowanie ultrafioletowe[1] w zakresie UVA i UVB. Naturalnym źródłem UV jest słońce, sztucznymi są lampy fluorescencyjne lub LED stosowane w solariach i gabinetach kosmetycznych do opalania, utwardzania mas akrylowych i lakierów do paznokci.
W jaki sposób promienie UV uszkadzają skórę?
Promieniowanie UV we właściwej dawce jest dla człowieka korzystne – umożliwia skórną syntezę witaminy D3. Jednak w nadmiarze jest szkodliwe dla skóry.
Nadmierna, długotrwała lub powtarzająca się ekspozycja na promienie ultrafioletowe wykazuje wielokierunkowe niekorzystne działanie na skórę:
- bezpośrednio uszkadza DNA. Kumulujące się mutacje mogą nawet prowadzić do rozwoju nowotworów skóry;
- zwiększa stężenie tzw. reaktywnych form tlenu (RFT) i wolnych rodników, uszkadzających białka, lipidy i kwasy nukleinowe,
- stymuluje syntezę metaloproteaz macierzowych (MMP) – enzymów degradujących kolagen i inne białka strukturalne skóry,
- stymuluje aktywność melanocytów. Jest to naturalny mechanizm ochronny, jednak z czasem może doprowadzić do powstawania trwałych przebarwień skóry.
Krótkotrwałe, nadmierne wystawienie na promieniowanie UV może prowadzić do poparzeń słonecznych, które stanowią niezależny czynnik ryzyka rozwoju raka skóry.
Główne oznaki fotostarzenia
Niezależnie od ryzyka rozwoju chorób nowotworowych, negatywne skutki działania promieni UV na skórę kumulują się i uwidaczniają jako przyspieszone oznaki starzenia. Fotostarzenie objawia się przede wszystkim:
- wczesnym pojawieniem się zmarszczek,
- utratą sprężystości i gęstości skóry,
- pojawieniem się piegów i przebarwień,
- osłabieniem bariery naskórka, co wiąże się np. z uczuciem wysuszenia, łuszczeniem naskórka i zwiększoną wrażliwością na podrażnienia.
Fotoprotekcja – podstawowe zasady ochrony skóry przed promieniami UV
Podstawą profilaktyki fotostarzenia jest stosowanie fotoprotekcji, czyli ochrony skóry przed nadmiernym wystawieniem na słońce i sztuczne źródła promieniowania UV. Oto jej najważniejsze zasady:
- Unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce:
- stopniowe przyzwyczajanie skóry do słońca w okresie wiosenno-letnim,
- stosowanie kremów przeciwsłonecznych z filtrami mineralnymi lub chemicznymi, z wysokim SPF,
- używanie kapeluszy, okularów przeciwsłonecznych i odzieży osłaniającej ciało podczas przebywania na słońcu,
- unikanie opalania w godzinach południowych, kiedy słońce świeci pod najwyższym kątem,
- Rezygnacja (lub przynajmniej ograniczenie korzystania) z solarium i zabiegów kosmetycznych związanych z wystawieniem skóry na promieniowanie UV.
Oprócz środków ochronnych warto też stosować wzmożoną pielęgnację skóry w okresie zwiększonego narażenia na niekorzystne czynniki środowiska. Przydatne mogą być kosmetyki łagodząco-odżywcze zawierające pantenol, alantoinę, kwas hialuronowy, wyciągi z aloesu czy wąkrotki, witaminę E i antyoksydanty. Dla zdrowia skóry kluczowe jest też odpowiednie nawodnienie i odżywienie całego organizmu. Warto w tym miejscu wspomnieć o roli tzw. nutraceutyków, czyli żywności funkcjonalnej, która aktywnie wspiera fizjologiczne procesy utrzymujące skórę w dobrym stanie.
Tripeptydy kolagenu jako żywieniowe wsparcie jakości skóry przy narażeniu na niekorzystne czynniki środowiska
Prawidłowa dieta, bogata w witaminy, antyoksydanty, niezbędne kwasy tłuszczowe i białko ma kluczowe znaczenie dla utrzymania zdrowej skóry, szczególnie w okresach zwiększonego obciążenia niekorzystnymi czynnikami środowiska[2]. Coraz więcej badań naukowych wskazuje także na niskocząsteczkowe peptydy kolagenowe jako na żywność funkcjonalną, która korzystnie wpływa na parametry jakości skóry w kontekście fotostarzenia[3] – jej gładkość, stopień nawilżenia, barierę naskórkową (TEWL) i ogólny komfort. Większość badań wskazuje na korelację korzyści dla skóry z niższą masą cząsteczkową peptydów – poniżej 2000 Da, a nawet 1000 Da.
Istnieją badania[4][5][6][7] wskazujące na to, że kilkumiesięczne zażywanie hydrolizatów kolagenu zawierających głównie di- i tripeptydy (a także frakcje większych oligopeptydów) poprawia takie parametry jakości skóry jak:
- gładkość,
- jakość bariery naskórka,
- nawilżenie,
- elastyczność,
- koloryt,
Różne zespoły badawcze, m.in. w Korei i Chinach, przeprowadziły też badania z wykorzystaniem bezwłosych myszy wystawionych na działanie promieni ultrafioletowych (szczególnie UVB), które dały interesujące wyniki. Badacze udokumentowali, że codzienne podawanie myszom naświetlanym promieniami UVB tripeptydów kolagenu wpłynęło na poprawę jakości skóry w porównaniu do naświetlanych myszy, które takich suplementów nie dostawały. Myszy przyjmujące hydrolizaty kolagenu (aktywne peptydy) miały mniej zmarszczek, lepszą barierę naskórkową i ogólnie lepszą jakość skóry niż tak samo naświetlane zwierzęta karmione paszą niewzbogaconą w peptydy kolagenowe[8], przy czym hydrolizaty zawierające peptydy o niższej masie cząsteczkowej (poniżej 1000 Da) wykazywały większą aktywność niż żelatyna i hydrolizaty wysokocząsteczkowe[9].
Fizjologiczne działanie tripeptydów kolagenu
Badacze byli ciekawi, jakie mechanizmy biochemiczne kryją się za obserwowanym wpływem peptydów kolagenu na stan skóry u ludzi czy myszy. Z pomocą przyszły im badania in vitro, czyli z użyciem fragmentów tkanek pobranych od badanych myszy lub fibroblastów (komórek skóry) hodowanych w laboratorium. Okazało się, że di- i tripeptydy kolagenowe pomagają obniżać stres oksydacyjny, a co jeszcze ciekawsze – hamują aktywność metaloproteaz (MMP)9, czyli enzymów degradujących włókna kolagenowe w skórze. Można więc przypuszczać, że in vivo, czyli w organizmie, peptydy kolagenowe również będą spowalniać proces rozkładu kolagenu stymulowany promieniowaniem UV.
Wiele wskazuje na to, że spożywanie hydrolizatów kolagenu może być cennym elementem kompleksowej dbałości o jakość skóry, obejmującej fotoprotekcję, pielęgnację i właściwe odżywianie.
Dr n. farm. spec. chemia medyczna, biolog-genetyk
Maria Kasprzak
Bibliografia:
[1] Chen X, Yang C, Jiang G. Research progress on skin photoaging and oxidative stress. Postepy Dermatol Alergol. 2021;38(6):931-936. doi:10.5114/ada.2021.112275
[2] Geng R, Kang SG, Huang K, Tong T. Boosting the Photoaged Skin: The Potential Role of Dietary Components. Nutrients. 2021;13(5):1691. Published 2021 May 16. doi:10.3390/nu13051691
[3] Liu H, Dong J, Du R, Gao Y, Zhao P. Collagen study advances for photoaging skin. Photodermatol Photoimmunol Photomed. 2024;40(1):e12931. doi:10.1111/phpp.12931
[4] Seong SH, Lee YI, Lee J, et al. Low-molecular-weight collagen peptides supplement promotes a healthy skin: A randomized, double-blinded, placebo-controlled study. J Cosmet Dermatol. 2024;23(2):554-562. doi:10.1111/jocd.16026
[5] Lee M, Kim E, Ahn H, Son S, Lee H. Oral intake of collagen peptide NS improves hydration, elasticity, desquamation, and wrinkling in human skin: a randomized, double-blinded, placebo-controlled study. Food Funct. 2023;14(7):3196-3207. Published 2023 Apr 3. doi:10.1039/d2fo02958h
[6] Wang Y, Zhu W, Luo W, Ma Y, Zhou Y. The Sustained Effects of Bioactive Collagen Peptides on Skin Health: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Study. J Cosmet Dermatol. 2025;24(12):e70565. doi:10.1111/jocd.70565
[7] Zague V, Pinheiro ALTA, Pinto JR, Facchini G, Eberlin S. Oral Collagen Oligopeptides as a Modulator of Skin Health: A Comprehensive Evaluation of Clinical and Molecular Effects. J Med Food. 2025;28(9):869-876. doi:10.1089/jmf.2024.0252
[8] Pyun HB, Kim M, Park J, et al. Effects of Collagen Tripeptide Supplement on Photoaging and Epidermal Skin Barrier in UVB-exposed Hairless Mice. Prev Nutr Food Sci. 2012;17(4):245-253. doi:10.3746/pnf.2012.17.4.245
[9] Song H, Meng M, Cheng X, Li B, Wang C. The effect of collagen hydrolysates from silver carp (Hypophthalmichthys molitrix) skin on UV-induced photoaging in mice: molecular weight affects skin repair. Food Funct. 2017;8(4):1538-1546. doi:10.1039/c6fo01397j
UWAGA WAŻNE:
Niniejszy artykuł ma wyłącznie cel informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej, opinii farmaceutycznej ani dietetycznej dostosowanej do indywidualnych potrzeb czytelnika. Informacje zawarte w tekście są jedynie ogólnymi wskazówkami i nie powinny być wykorzystywane jako źródło w podejmowaniu decyzji dotyczących terapii, modyfikacji nawyków, dawkowania leków itp. Przed podjęciem jakichkolwiek działań mających wpływ na zdrowie czy samopoczucie, zalecamy skonsultować się z lekarzem lub innym specjalistą, aby uzyskać profesjonalną i spersonalizowaną poradę.
Materiał prezentowany tutaj nie ma charakteru reklamowego. Opisujemy substancje i ich możliwe zastosowania, opierając się na ogólnodostępnych publikacjach, badaniach i materiałach znalezionych w internecie, książkach oraz prasie. Niniejszy tekst nie jest prezentacją ani opisem suplementu diety ani żadnego innego produktu zawierającego wymienione składniki. Strona i jej zawartość nie mogą być wykorzystywane w celu stawiania diagnozy, konsultacji dotyczących postępowania w razie choroby, przepisywania, dawkowania lub stosowania produktów dostępnych za pośrednictwem sklepu internetowego. Serwis nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej.
Pamiętaj, że:
Suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Zaleca się zróżnicowany sposób żywienia i zdrowy tryb życia
